Przejdź do treści głównej
Academically Reviewed

Przegląd akademicki dokonany przez Dr Jennifer Schulz, Ph.D., adiunkt psychologii.

Test Kręgów Moralnych

Psychologowie społeczni Waytz (Northwestern University), Iyer (University of Southern California), Young (Boston College), Haidt (New York University) i Graham (University of Southern California) opublikowali przełomowe badanie w Nature na temat „kręgu moralnego” – granicy, którą ludzie wyznaczają wokół tych, których uważają za godnych troski moralnej. Ich badania pokazały, że liberałowie i konserwatyści różnią się nie tylko tym, jakie wartości moralne podkreślają, ale także tym, jak daleko na zewnątrz rozciągają współczucie i troskę. Test ten jest inspirowany ich pracą. Zachęca Cię do wyznaczenia własnych kręgów moralnych poprzez rozstrzygnięcie, komu – i czemu – okazujesz troskę moralną.

Pytanie 1 z 1

Masz 100 jednostek troski moralnej do rozdzielenia między różne kręgi. Rozdziel je tak, aby pokazać swoją empatię i troskę. Przyznanie punktów wyższemu kręgowi *nie* obejmuje kręgów niższych.

POWRÓT ZAKOŃCZ

W 2009 roku Jesse Graham, Jonathan Haidt i Brian Nosek opublikowali przełomowe badanie zatytułowane „Liberals and conservatives rely on different sets of moral foundations” w Journal of Personality and Social Psychology. Artykuł ten stał się jedną z najczęściej cytowanych prac w psychologii moralności i psychologii politycznej, ponieważ przedstawia systematyczne wyjaśnienie, w jaki sposób liberałowie i konserwatyści podchodzą do moralności w odmienny sposób. Badanie opiera się na teorii fundamentów moralnych (MFT), która zakłada, że ludzka moralność zbudowana jest na kilku wyewoluowanych systemach psychologicznych, czyli „fundamentach”. Fundamenty te pomagają ludziom oceniać dobro i zło, ale nie wszystkie grupy przywiązują do nich równą wagę.

Według MFT istnieje pięć głównych fundamentów moralnych: krzywda/troska, sprawiedliwość/wzajemność, grupa własna/lojalność, autorytet/szacunek oraz czystość/świętość. Krzywda i sprawiedliwość nazywane są często fundamentami „indywidualizującymi”, ponieważ kładą nacisk na ochronę jednostek i ich praw. Grupa własna, autorytet i czystość określane są często mianem fundamentów „wiążących”, ponieważ koncentrują się na spójności grupy, porządku społecznym i regulacji zachowań w celu zachowania wartości wspólnotowych. Graham i współpracownicy postawili hipotezę, że liberałowie i konserwatyści różnią się względnym znaczeniem przypisywanym tym fundamentom. Konkretnie liberałowie mieliby przedkładać krzywdę i sprawiedliwość nad pozostałe, podczas gdy konserwatyści rozkładaliby swoje troski moralne bardziej równomiernie na wszystkie pięć.

Aby sprawdzić tę hipotezę, badacze zebrali dane z dużych prób za pomocą Kwestionariusza Fundamentów Moralnych (MFQ), narzędzia zaprojektowanego do pomiaru stopnia, w jakim jednostki uznają każdy fundament za istotny dla oceny moralnej. Badanie objęło dziesiątki tysięcy uczestników, z których wielu zrekrutowano za pośrednictwem strony Project Implicit, internetowej platformy do badań psychologicznych. Ten szeroki i zróżnicowany zbiór danych pozwolił autorom zbadać wzorce ideologiczne w szerokim spektrum respondentów.

Wyniki silnie potwierdziły przewidywania. Liberałowie konsekwentnie oceniali krzywdę i sprawiedliwość jako znacznie bardziej istotne dla swoich decyzji moralnych niż lojalność, autorytet czy czystość. Z kolei konserwatyści przypisywali wszystkim pięciu fundamentom stosunkowo równą wagę, co wskazuje, że ich rozumowanie moralne opierało się na szerszym zestawie trosk. Umiarkowani plasowali się między tymi dwiema grupami. Co ważne, różnice te nie były błahe; były stabilne w różnych grupach demograficznych i utrzymywały się nawet po uwzględnieniu potencjalnych czynników zakłócających. Badanie doszło do wniosku, że podział moralny między liberałami a konserwatystami nie jest jedynie kwestią niezgody co do faktów czy polityk, lecz odzwierciedla głębsze, intuicyjne różnice w psychologii moralnej.

Konsekwencje tych ustaleń są dalekosiężne. Po pierwsze, pomagają wyjaśnić, dlaczego debaty polityczne w Stanach Zjednoczonych i innych krajach często wydają się nie do rozwiązania. Każda strona odwołuje się do wartości moralnych, które silnie rezonują z jej własną grupą, ale mogą nie trafiać do priorytetów moralnych drugiej strony. Na przykład liberał może argumentować przeciwko torturom, podkreślając krzywdę, jaką wyrządzają one jednostkom, podczas gdy konserwatysta może uzasadniać surowe traktowanie wrogów w imię lojalności lub czystości. Oba argumenty są moralne, ale opierają się na różnych fundamentach.

Po drugie, badanie dostarcza ram do przezwyciężania podziałów ideologicznych. Uznanie, że konserwatyści i liberałowie nie są po prostu „bardziej” lub „mniej” moralni, lecz moralni w odmienny sposób, pozwala budować większe wzajemne zrozumienie. Perswazja polityczna może być na przykład skuteczniejsza, gdy argumenty są formułowane w kategoriach fundamentów moralnych odbiorcy, a nie własnych.

Wreszcie badanie wpłynęło na badania wykraczające poza psychologię, w tym na nauki polityczne, socjologię i badania nad komunikacją. Teoria fundamentów moralnych jest obecnie szeroko stosowana do analizy retoryki politycznej, projektowania interwencji zmniejszających polaryzację oraz badania różnic kulturowych w rozumowaniu moralnym.

Podsumowując, praca Grahama, Haidta i Noseka (2009) pokazuje, że liberałowie i konserwatyści kładą nacisk na różne dziedziny moralności – liberałowie silnie koncentrują się na krzywdzie i sprawiedliwości, a konserwatyści równoważą wszystkie pięć. To spostrzeżenie ukształtowało współczesne dyskusje o moralności i polityce, uwydatniając psychologiczne korzenie konfliktu ideologicznego i otwierając nowe drogi dialogu.

Bibliografia

  • Graham, J., Haidt, J., & Nosek, B. A. (2009). Liberals and conservatives rely on different sets of moral foundations. Journal of Personality and Social Psychology, 96(5), 1029-1046.
  • Waytz, A., Iyer, R., Young, L., Haidt, J., & Graham, J. (2019). Ideological differences in the expanse of the moral circle. Nature Communications, 10, Article 4389.

Najczęściej zadawane pytania

Co mierzy Test Kręgów Moralnych?

Mierzy, jak daleko na zewnątrz rozciągasz troskę moralną, prosząc Cię o rozstrzygnięcie, kto i co zasługuje na Twoją opiekę i współczucie.

Jak test odnosi się do teorii fundamentów moralnych?

Test opiera się na teorii fundamentów moralnych, która wyróżnia pięć fundamentów – krzywdę/troskę, sprawiedliwość/wzajemność, grupę własną/lojalność, autorytet/szacunek oraz czystość/świętość – które kształtują sądy moralne.

Co test mówi o politycznych różnicach w zakresie troski moralnej?

Test inspirowany jest badaniami, które pokazują, że liberałowie i konserwatyści różnią się tym, jak daleko na zewnątrz rozciągają współczucie i troskę, co opisano w przywołanym badaniu.

Jakie pięć fundamentów moralnych przywołuje test?

Fundamenty to krzywda/troska, sprawiedliwość/wzajemność, grupa własna/lojalność, autorytet/szacunek oraz czystość/świętość.

Jak powinienem interpretować swoje wyniki z tego testu?

Wyniki pokazują zakres Twojej troski moralnej i to, które fundamenty skłonny jesteś podkreślać, ale nie są miarą charakteru ani słuszności.

Test Kręgów Moralnych

Dlaczego warto skorzystać z tego testu?

Test Kręgów Moralnych pomaga Ci zastanowić się nad zakresem Twojej empatii – czy Twoja troska moralna koncentruje się na najbliższej rodzinie i społeczności, czy rozciąga się na zewnątrz, na wszystkich ludzi, zwierzęta, a nawet samą naturę. Oparty na badaniu z 2019 roku opublikowanym w Nature Communications przez Waytza, Iyera, Younga, Haidta i Grahama, test ujawnia wzorce powiązane z ideologią polityczną. Wyznaczając swoje kręgi moralne, możesz lepiej zrozumieć swoje wartości i to, jak kształtują one Twój światopogląd.